Stres ve kilo arasındaki bağlantıyı anlamak


Stres ve kilo arasındaki bağlantıyı anlamak
Stres, çağımızın en büyük problemlerinden biri haline gelmiş durumda. Çoğumuz gün içinde herhangi bir konu yüzünden strese maruz kalıyoruz. Amerikan Psikologlar Birliği (APA) tarafından yapılan 2017 Amerika Stres Anketi verileri, her 4 Amerikalıdan 3'ünün bir ay boyunca en az bir stres semptomu yaşadığını gösterdi.

Ne yazık ki yaşanan bu aşırı stres durumu, ağırlığınızda artışa neden olabiliyor. Öncelikle ekstra kilonun aşırı yemek yeme ve sağlıksız yiyecek seçimlerinin bir sonucu mu yoksa vücudunuzun artan kortizol seviyelerine verdiği bir tepki olup olmadığını sorgulamalısınız. Strese bağlı kilo alımını önlemek istiyorsanız stresle başa çıkmanın yollarını aramalısınız.

Stres vücudunuzda nasıl değişikliklere sebep olur?
Başlarda fark edemeyebilirsiniz ancak stres vücudunuz üzerinde belirgin bir etkiye sahip olabilir. Stres, kasılmış ve gergin kaslar, baş ağrıları, eklem ağrıları, yorgun ve halsiz hissetmeye kadar fiziksel, zihinsel ve duygusal sağlığınızı etkiliyor.
Çoğu durumda stresin etkilerini hemen hissedebilirsiniz. Ancak, vücudunuzun vereceği bazı tepkiler zamanla ortaya çıkabilir; bunlardan biri de kilo artışı.
Vücudunuz strese, kortizol seviyelerini artırarak cevap verir ve bu da vücudu kendini korumaya hazır hale getirir. Adrenal bezler tarafından salınan bir stres hormonu olan kortizol, bir tehdide cevaben artar. Vücut artık bir tehdit algılamadığında ise kortizol seviyeleri normale döner. Fakat stres devamlı mevcutsa, kortizole aşırı maruz kalma durumu ortaya çıkar, bu hormonun iştah açıcı etkisi sebebiyle ise kilo artışı kaçınılmaz olabilir. Bu yüzden pek çok insan stresle başa çıkmak için yemek yemeye yönelir. Buna ek olarak yüksek kortizol etkisi altında tüketilen fazla kalorinin genellikle bel çevresinde biriktiği görülmüştür.

Ayrıca 2015 yılında yapılan bir araştırmaya göre, vücudumuzun stres altında daha yavaş metabolize olduğu görülmüştür. Çalışmada, 24 saat içerisinde bir ya da daha fazla stres faktörüne maruz kalan kadın katılımcıların, stressiz kadınlara göre 104 kalori daha az yaktıkları tespit edildi. Bu rakamlara ulaşmak için araştırmacılar, kadınlara yüksek yağlı/kalorili bir yemek vermeden önce, onlarla stresli olaylar hakkında görüştüler. Yemek bittikten sonra, kadınlar soludukları ve verdikleri oksijen ve karbondioksit akımı hesaplanarak metabolizmalarını ölçen maskeler kullandılar. Sonuçlar, kadınların sadece metabolizmalarında bir yavaşlama olduğunu göstermekle kalmadı, ayrıca stresli kadınların daha yüksek insülin seviyelerine sahip olduğunu da gösterdi.

Stres ve buna bağlı kilo alımının sağlık riskleri nelerdir?
Yaşanan stres doruğa çıktığında ya da yönetimi zorlaştığında, daha ciddi, uzun süreli sağlık problemleri ortaya çıkabilir. Depresyon, yüksek tansiyon, uykusuzluk, kalp hastalığı, anksiyete ve obezite, tedavi edilmeyen kronik stres ile bağlantılıdır.

Kilo alımı ile ilgili riskler şunlardır;
Yüksek tansiyon,
Diyabet,
Kalp hastalığı,
Üreme problemleri,
Akciğer ve solunum fonksiyonlarında azalma,
Eklem ağrılarında artış,
Ek olarak, obezite ve pankreas, özofagus, kolon, meme ve böbrek kanseri gibi bazı kanserler ile de ilişkili olduğuna dair kanıtlar vardır.

Strese bağlı kilo artışı nasıl teşhis edilir?
Kilo almanızın stresle ilişkili olup olmadığını öğrenmenin tek yolu bir uzmandan yardım almaktır. Bunun nedeni, strese bağlı kilo alımının yalnızca, hastadan dikkatlice öykü alarak ve düşük tiroid işlevi veya insülin direnci gibi kilo alımına neden olabilecek sağlık problemlerini aradan çıkartarak teşhis edilebilmesidir.

Stresi azaltmak için uygulayabileceğiniz pratik yöntemler
Stres bir noktada hepimizi etkiler. Bazı insanlar bunu günde birkaç kez deneyimleyebilir, bazıları ise günlük rutinlerini çok fazla etkilemeye başladığında farkına varırlar. Stresli hissettiğinizde sakinleşmek için uygulayabileceğiniz birkaç küçük adım önerebiliriz;

Dışarı çıkın ve temiz hava alın,
20 - 30 dakika egzersiz yapın,
Vücudunuzu sağlıklı yiyecekler ile mutlu edin,
Sosyal destek alın (bir arkadaşa telefon etmek gibi),
Yapılacaklar listenizdeki bir şeyin üstünü çizin,
10 - 20 dakikalık bir yoga molası verin,
Ailenizden yardım isteyin,
Farkındalık için meditasyon yapın,
Müzik dinleyin,
Kitap okuyun,
Yatma saatinden bir saat önce yatağa gidin,
Kendinize karşı nazik olun,
Stres seviyenizi yükseltebilecek bir şeye “hayır” deyin,
Evcil hayvanınızla vakit geçirin,
10 dakikalık nefes alıştırması yapın,
Kafein ve alkolü sınırlayın…

Strese bağlı kilo alımının tedavisi nasıl olmalı?
Strese bağlı kilo alımının teşhis edilmesi için tüm sağlık sorunları aradan çıkarıldıktan sonra diyetisyeniniz tarafından ayrıntılı bir anamneziniz alınmalıdır. Size özel oluşturulacak sağlıklı beslenme planının yanında yukarıda bahsettiğim stresle başa çıkma adımlarını da uygulamalısınız. Bu adımlar yardımcı olmuyorsa ve strese bağlı sağlık sorunları da ortaya çıktıysa bir doktorla görüşebilir ve medikal yardım alabilirsiniz. Farkındalık ve terapi için bir psikologla da görüşüp çok yönlü bir tedaviye başvurabilirsiniz.



Sağlıklı günler dilerim.



Diyetisyen İpek Şahin