2 Yaşına Kadar Bebek Beslenmesi Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Bebeğinizi ilk kucağınıza aldığınızda çoğu ebeveyn gibi siz de o minicik vücudu nasıl tutacağınızı düşünmüş olabilirsiniz. Ancak bir süre sonra bebeğinizin ne kadar hızla büyüdüğünü fark etmenin şaşkınlığını yaşayacaksınız. Özellikle ilk 2 yıl bebeğinizde gözle görülür bir büyüme olduğunu fark edebilirsiniz. Çünkü bebekler 2 yaşına geldiklerinde doğum ağırlıklarının yaklaşık 4 katına çıkabilir ve yetişkinlikte erişecekleri boyun yarısına kadar uzayabilirler. Bebeklerin hızlı bir gelişim gösterdiği 0-2 yaş arası dönemde ihtiyaç duydukları besinleri almaları önemlidir. 0-2 yaş arası bebek beslenmesinde dikkat etmeniz gerekenleri öğrenerek onu sağlıklı bir hayata hazırlayabilirsiniz. 

0-6 Aylık Bebek Beslenmesi

Bebeğinizin 6. ayına gelene kadar temel besin kaynağı anne sütüdür. Anne sütü bebeğinizin ihtiyaç duyduğu tüm besinleri içerir ve günlük sıvı ihtiyacını karşılar. İçeriğindeki prebiyotik lifler sayesinde de bebeğinizin bağışıklığını güçlendirir. Anne sütü sayesinde bebeğinizin hem büyüme ve gelişimi hem de bağışıklığı desteklenmiş olur. Ancak kimi zaman anne sütü eksikliği ya da yokluğuyla karşılaşabilirsiniz. Böyle bir durumda bebeğinize anne sütü örnek alınarak besin içeriği geliştirilmiş anne sütü içeriğinde olduğu gibi prebiyotik içeren “bebek sütü” ya da “devam sütü” diye adlandırılan bebeğe özel üretilen mamaları doktorunuza danışarak vermeniz ihtiyaç duyduğu besinleri almasına ve bağışıklığının desteklenmesine yardımcı olur.

Bebeğinize ilk 6 ay sadece anne sütü vermeniz beslenmesi ve sıvı ihtiyacı için yeterlidir. İlk 6 aydan önce ek gıdalar verilmesini önerilmemektedir. 6 aydan önce ek gıdaya başlayan bebeklerde alerji, kabızlık, gaz, ishal gibi sindirim problemleri, ileriki dönemde obezite riskinin artması gibi istenmeyen durumlar görülebilir. Anne sütünden faydalanma miktarı azaldığı için bebeğin bağışıklığının düşmesi, gelişiminin gerilemesi, böbrek solüt yüklerinin artması gibi riskler de ek gıdaya 6 aydan önce geçmenin sakıncaları arasında yer alabilir. Özellikle erken verilen ek gıdaların şeker, tuz ve yağ oranın yüksek olması çocukluk döneminde obezite görülmesine, gelişim geriliğine, ishal ve diş çürüklerine neden olabilir. Erken dönemde bu gıdalarla tanışan bebeklerde besleyici değeri yüksek gıdaları, en başta da anne sütünü reddetme oranı yüksektir. Bu da bebek gelişimi ve bağışıklığını olumsuz şekilde etkiler.

İlk 6 ay içinde bebek beslenmesinde yapılan yanlışlardan biri de inek ve keçi sütü gibi bebek beslenmesine uygun olmayan sütlerle bebeği beslemektir. 100 ml inek veya keçi sütü anne sütünün içerdiği proteinin 3 katı kadar protein içerdiği için bebeğin böbrek solüt yükünü arttırabilir. Ayrıca anne sütündeki demir mineralinin emilimi (biyo yararlılığı) inek sütüne göre çok daha yüksek olduğu için inek sütü ilk 6 ay bebeğin demir ihtiyacını karşılamayabilir. Ayrıca, hayvan sütlerinin bebeklerde alerji yapma riski yüksektir.İlk 6 ay sadece anne sütü ile, anne sütü eksikliğinde veya yetersizliği durumunda doktora danışarak bebek formül sütleri ile bebeğin beslenmesinin yapılması uygun olacaktır.


6-12 Aylık Bebek Beslenmesi

Bebeğiniz 6 . ayında beslenme açısından yeni bir döneme girer. 6. ayını dolduran bebeğiniz artık ek gıdaya geçiş yapabilir. Ancak 1 yaşına kadar ana öğünlerinde anne sütü ile beslenmeye devam etmesi gelişimi ve bağışıklığı için gereklidir.  Ek gıdayı bebeğinizin ara öğünü olarak planlayabilirsiniz. 6 ila 8 ay arasında bebeğinize 2 ara öğün yani günlük olarak 2 bebek kavanozu (125 mlx2) miktarında ek gıda yedirebilirsiniz. 9-12 aylık dönemde ise bu miktarı 3 öğüne yani 3 bebek kavanozu kadar (125 mlx3) olmalıdır.

Ek gıdalara başlarken sebzelerle başlamanızı öneririm. Meyvelerin şekerli tadı ile sebzelerden önce tanışan bebeklerde sebze gibi besleyici değeri yüksek gıdalara karşı isteksizlik gelişebilir. Taze mevsim sebze ve meyve püreleri, yoğurt, tahıllar, kuzu kıyması, tuzsuz peynir, yumurta sarısı gibi gıdalar 6. Aydan sonra ek gıdalara başladığınızda verebileceğiniz gıdalar arasındadır. Püre şeklinde ek gıdalarını verebilirsiniz fakat pürelerini cam rende veya çatalın arkası ile ezerek hazırlamanız bebeğinizin gıdaların pütürlü yapısına alışmasını kolaylaştırır ve liflerden faydalanmalarını sağlar. İlerleyen dönemlerde ise bebeğinizin ayına uygun olarak beslenmesine kırmızı et, balık, tavuk, kuru baklagiller ekleyebilirsiniz. Ek gıda döneminde bebeğinize su vermeye de başlayabilirsiniz. Fakat suyu anne sütünü veya ek gıdalarını aldıktan sonra yani öğünlerinden sonra vermenizi öneririm. Kolayca içebildiği için küçük midesini su ile doldurup iştahsızlık yaşamasının önüne bu şekilde geçebiliriz. Ek gıda dönemine geçişi kolaylaştıracak bilgilere ulaşmak için ¨Ek Gıdalara Geçiş Süreci ile İlgili Yardımcı Bilgiler¨ başlıklı yazıyı okuyabilirsiniz.

Ek gıdalara geçerken tadım şeklinde geçilmesi ve her yeni verilen ek gıda için 3 gün kuralının uygulanması önemlidir. Yani bebeğinize yeni bir yiyeceği tattırdıktan sonra 3 gün boyunca farklı bir yiyecek yedirmeyerek alerji yapma durumunu anlayabilirsiniz. 3 gün kuralı sayesinde bebekte alerjiye sebep olan gıdalar kolayca tespit edilebilir.

Bebeğiniz 1 yaşına gelene kadar öğünlerinde bazı besinlerin bulunmamasında fayda vardır. Bunlar; keçi ya da inek sütü, bal ve patlıcan, bakla, çilek, kivi, kırmızı meyveler gibi gıdalardır. Patlıcan nikotin içeriği sebebi ile bakla da favizme neden olabileceği, çilek, kivi, kırmızı meyveler, mandalina, portakal, greyfurt gibi meyveler alerji yapma riski yüksek olduğu için 1 yaş sonrası önerilmektedir. Yedireceğiniz meyve ve sebzelerin ise mevsimine uygun olması gerekir. 

Bebeğinizi besleyici değeri yüksek kaliteli gıdalarla ilk 2 yıl boyunca beslemeniz hayatı boyunca sahip olacağı sağlık kalitesinin temelini atar ve hem bilişsel hem de fiziksel gelişimini en iyi şekilde destekler. Şeker veya tuz ilaveli gıdalar, kızartılmış ve bol yağlı yemekler, salça veya baharat ilaveli yemekleri 1 yaşından önce bebeğinize vermemelisiniz.

12-24 Aylık Bebek Beslenmesi

Dünya Sağlık Örgütü, bebeklere 2 yaşına kadar sadece anne sütü verilmesini tavsiye etmektedir. Anne sütü, yokluğu ya da eksikliğinde ise besin içeriği bebeğinizin gelişimini ve bağışıklığını destekleyecek yeterlilikte olan çocuk devam sütlerini verebilirsiniz. 

12-24 ay arası bebek beslenmesinde günlük ek gıda sayısı ise 4-5 bebek kavanozu kadar olabilir. Bunu ana ve ara öğünlere anne sütü ile birlikte gün içinde dağıtabilirsiniz. 1 yaşından itibaren sofrada sizinle birlikte yemeklerden tüketebilir fakat yine de tuz ve şeker ilavesini minimum düzeyde tutmakta fayda var. Yumurtanın beyazını 1 yaşından sonra bebeğinize yine 3 gün kuralını uygulayarak vermeye başlayabilirsiniz.

Bebeğinizin hayata güçlü bir adım atması için 6-24 ay yani ek gıda döneminde yemeklerinde bağışıklık sistemini destekleyen besin kaynakları içerisinde protein, demir, çinko, selenyum gibi yapı taşlarının bulunmasına dikkat edebilirsiniz. 


Uzman Diyetisyen Işıl Doğangün